[ سوره التكوير ( 81 ) : آيه 14 ] عَلِمَتْ نَفْسٌ ما أَحْضَرَتْ ( 14 ) پس از آن آثار قيامت و اوضاع محشر كه در سيزده آيه بيان شد جواب اذا اين آيه شريفه است . عَلِمَتْ نَفْسٌ يعنى مشاهده مىكند آنچه را عمل كرده كه حاضر نزد او مىشود . ما أَحْضَرَتْ و اشكال به اين كه عمل فانى مىشود به مجرد صدور و اين آيه را تأويلاتى كرده‌اند كه مراد نامهء اعمال است يا مراد جزاء اعمال است با شهودى كه بر اعمالش قائم ميشوند مثل اعضاء و جوارح و كتبهء اعمال و ملائكه حفظه و انبياء و ائمه هدى و غير اينها بسيار واهى و باطل است . زيرا اولا با نصوص آيات مخالف است كه ميفرمايد : وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً كهف آيه 49 . و ثانيا اقوال و افعال و اعمال پس از صدور فانى نميشوند و در فضاى عالم موجود است چنانچه امروز اقوال سابقين را از هوا ميگيرند و روز قيامت كه يوم تبلى السرائر است تمام حتى امور قلبيه مشهود مىشود و اخبار هم در اين باب بسيار است مثل اينكه نماز را ملائكه مىبرند حتى از حجاب‌ها رد ميكنند خطاب ميرسد ، ( فاضربوا وجه صاحبه لانه يريد به غيرى ) نماز نفرين مىكند ميگويد : ضيّعنى ضيّعك اللَّه و امثال اينها ، حتى زمان و مكان جز و شهود هستند . اين مفسرين آنچه نديدند و بذهن آنها نميآيد و بعيد يا محال ميپندارند منكر ميشوند و تأويل ميكنند . [ سوره التكوير ( 81 ) : آيات 15 تا 19 ] فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ ( 15 ) الْجَوارِ الْكُنَّسِ ( 16 ) وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ ( 17 ) وَ الصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ ( 18 ) إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ( 19 ) خنّس كسى را گويند كه دور شود و غائب گردد ، و كنّس كسى را گويند كه مستور شود مثل پس پرده كه او را نبينند . فَلا أُقْسِمُ مفسرين گفتند كه : لاء زايده است و معنى فاقسم است و ما مكرر گفته‌ايم كه كلمهء زايده در قرآن نيست و معناى فلا اقسم اين است كه از شدت وضوح مطلب احتياج به قسم ندارد چنانچه در ميانه ما مرسوم است يك مطلبى كه شدت وضوح دارد مىگوييم : احتياج به قسم ندارد زيرا قسم براى اثبات امر مشكوك است .